Geavanceerde trojans

Door Stuxnet was er de afgelopen jaren belangstelling voor geavanceerde trojans, malware die zich in kleine stapjes en zeer gericht installeert op computers. Van Stuxnet wordt aangenomen dat het door buitenlandse geheime diensten werd ontwikkeld om de atoomprojecten van Iran te saboteren. In onderstaand, al wat ouder, artikel van Tweakersnet wordt geschreven over nieuwere varianten van zulke trojans.

Ik heb de vragen en antwoorden bij het artikel gelezen en ben wel onder de indruk van het niveau van de discussie. Goed Nederlands taalgebruik, duidelijk veel kennis en inzicht in de materie, maar ook kennis van internationale verhoudingen en de spionage-affaires uit de Koude Oorlogs-tijd. Het niveau van deze discussie steekt schril af tegen het niveau van veel andere discussies op internet, bijvoorbeeld over de euro-problemen of immigratie-zaken.

Een paar wetenswaardigheden uit de discussies. Er wordt opgemerkt, dat de ontdekking van het virus in het Midden-Oosten lang heeft geduurd, omdat de antivirus-industrie daar minder 'honeypots' heeft staan. Blijkbaar worden honeypots ingezet om virussen te ontdekken. Iemand zegt, dat voortdurende monitoring van verkeer nodig is, omdat bijvoorbeeld het versturen van screendumps zou moeten opvallen. Een ander zegt weer, dat je die screendumps goed kunt compressen, zodat ze juist niet opvallen. Monitoren is wel een methode die al langer wordt geadviseerd. Voortdurend monitoren tegenover een bepaalde benchmark of een ijkpunt van normaal geacht verkeer. Het vooraanstaande Fox IT stelt bijvoorbeeld: 'Je moet je niet afvragen of je slachtoffer zult worden van cyberinbraak. De vraag is alleen wanneer.' Dus o.a. Monitoring is absoluut noodzakelijk. Dit wordt wel het nieuwe soort oorlogsvoering. Recent werd ontdekt, dat installaties van waterbedrijven besmet waren en dat pompen van Rijkswaterstaat gemakkelijk te kraken waren; daarmee kan een vijand dus gigantische schade aanrichten in een ander land. Het virus bestaat uit diverse modules en opgemerkt wordt, dat je keyloggers bijvoorbeeld gewoon kant en klaar kunt downloaden.

Quote Tweakersnet:

Nieuwe geavanceerde trojan duikt op in het Midden-Oosten Door Wout Funnekotter, dinsdag 29 mei 2012 08:25 Submitter: JvH, views: 7.961

Beveiligingsbedrijf Kaspersky Labs heeft een nieuw stuk malware ontdekt dat het gemunt heeft op computers in het Midden-Oosten. Het Trojaanse paard, dat Worm.32.Flame gedoopt is, zou geavanceerder zijn dan de Stuxnet- en Duqu-trojans Flame is vooral gericht op computers in het Midden-Oosten, zo schrijft Kaspersky Labs in een faq over de nieuwe trojan. Gebieden waar de trojan momenteel actief is, zijn onder andere Iran, Israel, Palestina, Sudan, Syrië, Libanon, Saudi Arabië en Egypte. De trojan lijkt volgens onderzoekers niet bedoeld om een specifiek soort computer aan te vallen, zoals bijvoorbeeld bij Stuxnet het geval was, dat het voorzien had op scada-systemen. Flame lijkt meer bedoeld voor algemene spionage. De trojan nestelt zich in een Windows-systeem via verschillende exploits en houdt daarna bij wat gebruikers doen.  Flame is van variabele grootte omdat het opgebouwd is uit verschillende modules. Die losse modules hebben specifieke functies, zoals het registreren van toetsaanslagen, het maken van schermafbeeldingen, het opnemen van audio en het onderscheppen van netwerkverkeer. Met alle modules actief neemt de malware ongeveer 20MB in beslag. Flame bestaat niet uit een enkele executable maar verspreidt zichzelf over verschillende dll-bestanden die bij het starten van de computer ingeladen worden. De verzamelde gegevens worden via beveiligde ssl-verbindingen naar diverse control and command-servers verstuurd. Hoeveel er hiervan operationeel zijn is nog niet bekend. Vanaf deze servers kan de trojan ook beheerd worden; het is mogelijk om de trojan van afstand te repliceren maar ook van een systeem te verwijderen. Flame heeft, afgezien van de exploits die het gebruikt om zich te installeren, technisch gezien weinig overeenkomsten met Stuxnet en Duqu, twee stuks malware die vorig jaar veel in het nieuws waren. De beveiligingsonderzoekers gaan er dan ook van uit dat Flame los van Stuxnet en Duqu ontwikkeld is. Het bedrijf vermoedt dat de ontwikkeling van de trojan, vanwege zijn grote omvang en uitgebreide mogelijkheden, door een land gesponsord is.

Een professor in “Design, Management and Innovation”

Rick Maes heeft zich sedert enige tijd met zijn Academy for Informationmanagement gevestigd in het voormalige Weesper Badhuis in Amsterdam. Op 28 januari 2014 was er een lezing van Richard Buchanan (Professor of Design, Management and Innovation).

Hij stelt, dat in de 20ste eeuw Commercialisering en Industrialisering een grote vlucht namen en dat er sprake was van 'grand design'. Ik interpreteer, dat hij daarmee bedoelt het ontwerpen van de massa-produktie en de massa-processen.

Rond 1960 werd de nieuwe vraag hoe je het beste met alle nieuwe machines (computers) de interactie kunt organiseren. Eerst was er de 'prompt' op het computerscherm, dat wil zeggen een vinkje waarachter je een commando kon intikken. Later werd het scherm visueel met sturing door aanraken van het scherm. Ook stemherkenning werd een mogelijkheid.

Als intermezzo laat hij inschatten welk deel van het nationaal produkt bestaat uit services. Dat blijkt 70 procent voor de VS, 68 procent voor Europa en 65 procent voor Europa. Overal dus bijna even hoog. Het essentiele element van services is coproduktie. Dat wil zeggen, dat de klant betrokken is bij het produktieproces. Zijn punt hierin is, dat interactie belangrijk is. En dat design daar dus rekening mee moet houden.

Hij vertelt, dat studenten van hem ontwerpen hadden gemaakt voor grote gemeentesystemen in Amerika. Het waren prachtige en logische ontwerpen, maar in de wandelgangen kregen ze te horen: “ Dat doen we nou eenmaal hier niet zo.” Zijn les daaruit was, dat Management, Organisatie en Cultuur in het ontwerp moeten worden meegenomen. Mijn gevoel was: De zoveelste techneut die de Eureka belevenis heeft, dat change management nodig is. En het ergste is, dat hij denkt dat hij de eerste is, die dat ontdekt....

Andere skills zijn gewenst bij ontwerp. Hij onderkent volgens mij een aantal ontwikkelingen in de richting van empowerment van de uiteindelijke afnemer. Van produkt gaat het naar service. De klant is betrokken bij het maakproces. Van Sales gaat het naar marketing. (Van produkt pushen naar het vervullen van de behoefte.) In een bepaald stadium kunnen sales en marketing overbodig worden. Dat laatste vond ik een leuke conclusie. Veel mensen zoeken immers via rijkelijke internetinformatie hun weg voor hun aankopen en laten zich niet leiden door verkooppraatjes en verleidelijke dagblad- en televisiereclames. 'People need info and how to understand'.

Hij noemt als voorbeeld van het belang van design, dat Apple ' keeps the intellectual property of how to design'. Verder design en produktie uitbesteden. Ik vind het een slecht voorbeeld, waar het betrekken van de klant betreft, want Steve Jobs stelde, dat de klant helemaal niet wist wat hij nodig had. Maar een goed voorbeeld in die zin, dat Apple de highlevel design principes beheerst en dat de rest van het produktieproces daar automatisch uit volgt. Zelf moest ik eraan denken, dat Toyota ingenieurs ooit inkopende Amerikanen observeerden om te zien wat en hoe ze hun auto's moesten inladen. Dat is dus wel een skill om te weten te komen, wat klanten nodig hebben. En deze kennis dan te gebruiken voor je design.

Volgens hem moet Design in the executive suite. (Zoals in de jaren negentig het credo was dat de de CIO in de boardroom moest. Later werd de afkorting CIO gepariodeerd tot Career is Over.....) Maar goed, was is dan Design op dat niveau? Het is “facilitering van de strategische discussie”. In gewone woorden interpreteer ik, dat op boardniveau strategisch wordt nagedacht, welke klanten, produkten en markten je wilt betreden. Uitgaande van de ontwikkelingen in technologie (Apple) en en de behoeften van mensen (Toyota). Zo geformuleerd begrijp ik zijn stelling van Design op boardniveau.

Altijd interessant om Amerikaanse academici te horen praten. Een kwalitatief hoog beschouwingsniveau is dan altijd gegarandeerd.

Cybercrime

In maart 2014 zocht Neelie Kroes de publiciteit vanuit haar Europese commissariaat, dat de ICT-ontwikkeling in Europa stimuleert. Citaat:

Eurocommissaris Kroes constateert dat de relatie tussen technologie en democratie de afgelopen tijd is beschadigd door de diverse afluisterschandalen. Ook het toenemend aantal cyberaanvallen baart haar zorgen. Als voorbeeld wijst ze op Deutsche Telekom; het telecomen ict-concern registreert elke dag zo'n 800.000 aanvallen op zijn netwerken, dat zijn er bijna tien per seconde, dag in dag uit. Volgens Kroes hebben 93 procent van de grote bedrijven inmiddels minimaal een keer last gehad van een cyberaanval; bij kleine bedrijven is dat driekwart. 'Hier moet een einde aan komen. Die schandalen en aanvallen hebben een negatieve invloed op de samenleving en de economie. 'Het schaadt het vertrouwen en reputaties. Daarnaast kost het oplossen van incidenten handenvol geld, zeker als het bedrijfskritische ict-infrastructuren betreft. In welke sector een bedrijf of instelling ook opereert, online beveiliging moet onderdeel zijn van het business model. Het moet net zo gewoon worden als het op slot doen van de voordeur als je weggaat.' Zwakste schakel Europa moet in Kroes' ogen uit haar comfortzone komen, waarbij landen behoren te zorgen voor een beter beveiligde ict-infrastructuur en betere beveiligingsdiensten. 'Zeker nu het in de Macaw volgende fase van internet om data en verbindingen draait: cloud computing, big data en het internet of things. Betrouwbaarheid en vertrouwen zijn voorwaarde voor het succes van de nieuwe digitale wereld.' Kroes kondigt aan dat er vanuit haar portefeuille Digitale agenda in samenspraak met juristen uit de EU-lidstaten wordt gewerkt aan wetgeving die 'bescherming biedt maar niet mag leiden tot protectionisme. Het internet heeft juist succes omdat het grenzeloos is.' Deze richtlijn wordt naar verwachting dit jaar van kracht en vereist dat bedrijven en overheden zelf verantwoordelijkheid nemen voor het beschermen van gegevens waarmee ze werken. 'Een vrijwillige aanpak is niet meer voldoende. Zwakke wetgeving op dit vlak is een gevaar voor de economie.' Einde citaat.

Een goed initatief van haar. Reacties op haar stuk waren deels negatief. Iemand vond het beschamend, dat zij de vergelijking durfde te trekken met 9-11, omdat daar duizenden slachtoffers te betreuren waren. Deze briefschrijver realiseert zich niet, dat cybercriminelen zeer kritische infrastructuur zouden kunnen verwoesten met grote aantallen slachtoffers tot gevolg. Er zijn voorbeelden, dat hackers doordrongen in de besturing van sluizen bijvoorbeeld. Als deze mensen door sabotage op de deltawerken erin zouden slagen om een watersnoodramp te creeren, is de vergelijking met 9-11 plotseling wel zeer toepasselijk!

7 augustus 2013 schreef ik een blog over de Amerikaanse aanpak in deze. Zij breiden hun dedicated workforce uit van 800 naar 4000 medewerkers. Een groep om nationale infrastructuur van electriciteit te beschermen, een deel voor militaire aanvallen en een deel voor bescherming van de militaire structuren. Amerika loopt dus voor. Intussen blijven er berichten komen van situaties, dat malware wordt ontdekt, waarbij steeds weer de verdenking opduikt, dat Chinezen op grote schaal aan deze cyberoorlogsvoering doen.

Toekomst Pensioenen

Financial Assets (recruitment firma) organiseerde 10 december 2013 weer een seminar in het Bomencentrum van Hans Blokzijl te Baarn. Gastheer Anno Bousema krijgt vanuit zijn netwerk altijd een grote groep deskundigen bij elkaar. Er waren 3 sprekers, die daarna door een challenger werden bevraagd. Theo Kocken is een pensioendeskundige, die verbonden is aan de VU en blijkbaar bekend is van Radar. Verder is hij bekend van bureau Cardano, een adiesbureau voor pensioenfondsen, waarvan ik al eens een hele goede spreker hoorde. (Joeri Potters van Cardano sprak over Behavioural Economics en ik schreef daarover op mijn weblog op 15 oktober 2013.) In het Pensioenakkoord wordt gewerkt aan FTK1 en FTK2. Kocken vindt dat doormodderen. Er moet een metamorfose komen. Hij stelt dat alles in het nadeel van de jongeren werkt: Jeugdwerkloosheid, huizenprijzen, overheidsschuld en collectieve pensioenen. Hij verwijst naar John Nash, omdat die met speltheorie aantoonde, dat een partij een andere partij een eerlijk verdelingsvoorstel (fair proposal) moet doen; en dat anders die andere partij het voorstel niet accepteert. Volgens mij is zijn punt, dat de jongeren in ons pensioensysteem unfair worden behandeld en dat ben ik met hem eens. Oudere generaties hebben een relatief riante deal, de jongere generaties komen er in de toekomst bekaaid vanaf.

Blijkbaar stelt het FTK twee varianten voor: nominaal en reeel. Hij wil een tussenvorm: Eerst 40 jaar iets opbouwen (reeel) en dan een individuele pot overhevelen en die in annuiteiten toekennen. Hij noemt dat een duaal stelsel. Hij verwijst naar Laurie Santos: underpromise and overdeliver. Hij bedoelt daarmee, dat je aanvankelijk conservatief toezeggingen doet en dat dan later makkelijk waarmaakt cq overtreft. (In onderzoek van Laurie Santos gaan twee mannen bananen aanbieden bij een aap. De eerste man biedt altijd 1 banaan aan; als de aap komt geeft hij 2 bananen. De tweede man biedt altijd 3 bananen aan, maar als de aap komt, geeft hij er maar 2. Het blijkt, dat de apen uiteindelijk een voorkeur hebben voor de eerste man. Hoewel dus beide mannen uiteindelijk 2 bananen geven, is er een voorkeur voor de man van 'underpromise and overdeliver'.) Het is in beleggingstheorie ook al lang bekend, dat mensen winsten gemakkelijk inboeken, maar verliezen heel moeilijk accepteren. Met verlies verkopen van aandelen of van je huis bijvoorbeeld is psychologisch een zware stap.

De tweede spreker is Dick Boeijen van PGGM. Hij brengt het gedachtengoed van Tamerus (defined ambition i.p.v. defined benefit of defined contribution). Hij zoekt een synthese tussen al die binaire modellen.

Ja tegen: collectief beleggen, verplichtstelling, doelsparen, delen van risico's (lang/kort leven, arbeidsongeschiktheid).

Nee tegen: onbedoelde overdrachten, progressieve premie, complexiteit.

Leren van de transparantie van Defined Contribution. Hardere garanties. Behoud het risicodelen tussen generaties. Overgaan naar degressieve opbouw.

De derde spreker is Willem Noordman van de FNV. Het is niet verrassend, dat hij voorstander is van Collectief en Verplicht. De status quo dus. Bij rigoureuze wijziging van het systeem moeten wel de consequenties worden uitgelegd. Typisch vakbond: vested interests niet aantasten. Hij is TEGEN het hekken weghalen tussen pensioen -huis-zorg en tegen de VPL overgangsregeling. Een standpunt waarop ik maar geen commentaar lever.

De discussie zal nog even voortwoeden. De oude garde verdedigt haar rechten, maar het systeem wat zij voorstaan is financieel niet houdbaar en nadelig voor jongere generaties. Je doet er m.i. verstandig aan om zelf je zaken te regelen en weg te blijven van grote collectiviteiten.