Friday, November 14, 2008

Een jaar na Covey

Een jaar geleden bezocht ik een seminar van Stephen Covey. Dat was op 11 oktober 2007 in Haarlem. Op 5 november 2007 schreef ik daarover een posting op mijn weblog.

Ik heb eens de tijd genomen om een jaar na dato terug te kijken en te evalueren. Covey zelf benadrukt, dat je frequent moet stilstaan bij wat je gedaan hebt. Afstand nemen en evalueren zijn belangrijke stappen in een verbeterproces en in een kwaliteitsaanpak.
Het afgelopen jaar ben ik erin bevestigd, dat je steeds keuzes moet maken over wat belangrijk is.
Zibb benadrukt die spanning tussen urgentie en visie. Dus even nadenken over de koers, ook is er druk ‘om aan de gang te gaan’ en om ‘dingen te doen’. Dat kan nuttig zijn, maar ook een valkuil, die je ervan weerhoudt om je te focussen op de echt belangrijke zaken. Denk aan de vergelijking van Covey van de twee instrumenten: de klok en het kompas. De klok en de agenda zetten je onder druk om allerlei zaken te doen en af te maken. Het kompas blijft aangeven “ waar het noorden is” en geeft de koers aan die je in de toekomst moet varen. Ik heb me voorgenomen deze mooie metafoor van Covey vaker te gebruiken.

Ik kan iedereen aanbevelen om van tijd tot tijd als checklist de 7 habits na te lopen.

De beschrijvingen van Covey over leiderschap zijn actueel, nu we dagelijks de amerikaanse verkiezingen hebben kunnen volgen.
De toekomstvisie, het positieve mensbeeld en geloof in potentie van een land (Obama) tegenover het gehakkel van Mc Cain, die niets anders verzint dan snel naar olie boren in tot nu toe beschermde gebieden en die voortdurend inhakt op zijn tegenstander, vaak op zeer lage, insinuerende wijze. Hoewel hij een oorlogsheld is en dapperheid heeft getoond, bezit hij niet het leiderschap om de VS te leiden uit een financiele crisis, een economische recessie, een milieuvraagstuk en een oorlog. De republikeinen kozen als strategie om de laatste vier weken voor de verkiezingen de persoon Obama te beschadigen en verdacht te maken. Obama bleef waardig en hield zich bij de inhoud. (“I can take four weeks of attacks on me, but the country can’t take four more years of failed policies.” Ijzersterke reactie!)
Kijk nog eens naar de toespraak van Obama na zijn verkiezing en proef zijn leiderschap: positieve doelen, verzoening met zijn tegenstanders, de idealen van de founding fathers. De reacties van zijn gehoor laten zien, dat alleen zulke keuzes mensen inspireren.

Het is ook typisch amerikaans om de rijen te sluiten nu de beslissing gevallen is. Vooraanstaande republikeinen zoals de Californische gouverneur Schwarzenegger bieden de nieuwe president hun hulp aan. Ook een figuur trouwens die zich van een spierenrollende terminator ('hasta la vista, baby') ontwikkelde tot een leidersfiguur. Kan alleen in Amerika.

Thursday, November 6, 2008

Sociale Jaarverslagen

Tijdens mijn studie heb ik in 1976 een scriptie gemaakt over de ontwikkeling van solvabiliteit in een aantal bedrijfstakken gedurende de periode 1970-1975. Daartoe pluisde ik 70 jaarverslagen uit. Sinds die tijd ben ik een altijd een liefhebber gebleven van jaarverslagen. Om te zien hoe ondernemingen het doen, hoe ze hun jaarverslag vorm geven en in hoeverre je met behulp van het jaarverslag echt een goed beeld kunt krijgen van een onderneming.

Vanuit die belangstelling heb ik zijdelings altijd gevolgd, hoe het fenomeen Sociaal Jaarverslag zich ontwikkelde. Ik werd onlangs getriggerd om er nog eens goed naar te kijken, omdat ik het Sociaal Jaarverslag van de gemeente Zeist (mijn woonplaats) ontving en in dezelfde tijd ook het Sociaal Jaarverslag van UWV, waar ik de laatste jaren lange opdrachten heb gedaan.
Aan de hand van deze twee voorbeelden en nog wat zoekwerk op internet concludeer ik op dit moment:
- Ze zijn in het algemeen niet erg SMART, d.w.z. de resultaten zijn niet objectief meetbaar.
- De behandelde onderwerpen zijn toch met enige willekeur geselecteerd. En maken de indruk om vooral de goednieuws-show te ondersteunen.
- Na deze kritische kanttekeningen moet gezegd worden, dat ze informatief zijn. Voor medewerkers én voor buitenstaanders worden interessante thema’s belicht.

In de gemeente Zeist bijvoorbeeld worden de volgende interessante onderwerpen behandeld.
Op de eerste plaats veiligheid. Het is een thema dat gekozen is door de burgemeester, hetgeen vreemd voorkomt als je op zoek bent naar objectieve grondslagen voor zo`n verslag. Verder wordt de dienstverlening behandeld met o.a. enige servicenormen. Voor de meting is ook een burgerpanel ingesteld.
Er wordt ook een verantwoording geschreven over participatie, maar tegen welke norm dat wordt aangelegd is niet duidelijk. Kortom interessant allemaal, maar weinig smart en een vrij willekeurige onderwerpkeuze.
Ook het sociale jaarverslag van UWV bevat interessante verhalen, bijvoorbeeld over personeelsbeleid, maar er zijn vooral positivo’s aan het woord.

Conclusie: Als het hoofddoel is om informatie te verstrekken, dan voldoen dit soort verslagen absoluut aan die eis. De eis, vergelijkbaar met financiele jaarverslagen, dat ze een getrouw beeld geven van de werkelijke situatie van de organisatie, moet je er echter niet aan stellen. Daarvoor zou er een richtlijn moeten zijn voor deze verslagen. Een richtlijn die bovendien door een onafhankelijke auditor (zoals de accountant bij jaarverslagen van ondernemingen) wordt beoordeeld.

Friday, October 24, 2008

Overheid&ICT in de Jaarbeurs te Utrecht

Deze beurs vond plaats in het voorjaar. Dit verslag is weliswaar even blijven liggen, maar de trends zijn meerjarig en verliezen niet snel aan actualiteit.

Er waren weer tientallen aanbieders plus de vertegenwoordigers van e-overheidsinitiatieven. Een goed overzicht daarvan werd gegeven in het noviteitenmagazine van SDU. Met daarin een interview met de projectmanager van deze 15de beurs. Hij vertelt dat in het begintijdperk van deze beurs het vooral draaide om hardware en nu veel meer om software en dienstverlening. Alhoewel volgens hem nog steeds het meeste geld wordt uitgegeven aan hardware. (Die opmerking zet mij aan het denken. Enerzijds is het inderdaad zo, dat er buiten mijn gezichtsveld heel veel wordt uitgegeven aan hardware. Het valt mij ook op, dat de hardwareleveranciers al vele jaren goed boeren. Maar ik vraag mij af, welke kosten m.b.t. software deze commentator meerekent. Zouden dat alleen de uitgaven aan softwarepakketten zijn? Want in projecten gaat vooral heel veel geld naar maatwerkbouw en vele dienstverleners, die de systemen op maat inregelen voor klanten en werken aan invoering en implementatie.)

Magazine Digitaal Bestuur bracht een beurskrant uit. Dit magazine zegt behartenswaardige zaken over ICT Governance in het openbaar bestuur. Over ICT Governance plaats ik binnenkort een aparte posting; de vrucht ICT Governance ligt nog steeds te rijpen.
Het gonst nog altijd van de midoffice implementaties bij gemeenten. Vooral Andez, het samenwerkingsverband van drie gemeenten, staat in de belangstelling. Op de beurs bezocht ik een interessante presentatie van Perfectview, die zich bezighouden met deze implementaties. Bekende lessen die Perfectview herhaalt:
-Niet inhoud maar proces verdient aandacht. (Wat wil je bereiken en langs welke weg?).
-De midoffice integreert verspreide klantinfo en boekt daardoor succes. De burger is qua elektronische dienstverlening verwend door Wehkamp, Marktplaats en TNT.
-Andez is een maximaal scenario en een te hoog ambitieniveau is riskant bij implementatie.

Ik was verrast doordat Tele2 er stond en vroeg me af, wat hun aanbod is richting overheden en m.n. gemeenten.
Tele2 is een long term favorite van mij en ik ben hun klant vanaf het begin. In 1997 werd bij wet de nederlandse markt geopend en mochten andere aanbieders dan KPN actief zijn. Tele2 heeft als missie om in liberaliserende markten te duiken en daar de klant meer te bieden, sneller en tegen een lagere prijs dan deze gewend was van de monopolist. Tot op de dag van vandaag heeft Tele2 dat waargemaakt en ik ben ze als klant gevolgd, eerst voor telefonie en later ook voor internet en ADSL. Zij stonden daar dus ook omdat ze overheden willen helpen maximaal te profiteren van de mogelijkheden van het communicatienetwerk. Een leuk boekje werd uitgereikt, waarin een aantal topmensen hun visie gaven op de afgelopen 10 jaar. En al lezende realiseer je jezelf, hoe snel het gegaan is na de liberalisering van de telecommarkt.
Sommige veranderingen gaan langzaam, andere gaan snel. En de telecommarkt ging snel, omdat die ontwikkeling dicht bij de mensen ligt. Hun behoefte aan telecommunicatie is groot en zij kochten gemakkelijk de vele nieuwe produkten als mobiele telefoons en internetprodukten.
Op de beurs zie ik ook de sterke trend naar geo-informatie. Leverancier Vicrea claimt in haar database naast de klassieke gegevens van objecten, ook de geografische gegevens beschikbaar te hebben. Op ander niveau zie je dat google maps heel makkelijk objecten en geogegevens combineert. Er zijn ook al instellingen en gemeenten die op basis van googlemaps applicaties genereren, waar je bijvoorbeeld kunt melden dat een stoeptegel loszit of waar je kunt vinden waar mensen wonen met dezelfde fysieke handicap als jijzelf.

Overheid&ICT is elk jaar weer een leuke beurs. Niet alleen leuk voor jezelf als professional, maar ook leuk voor jezelf als burger. ICT maakt je interactie met het openbaar bestuur transparanter, efficiënter en, jawel, leuker.

Thursday, October 9, 2008

Spelletjes spelen

Het computertijdperk ontwikkelt zich gestaag.
En oudere generaties moeten voortdurend oppassen om geen belangrijke mogelijkheden te missen.
Ik kan mij herinneren, dat ik als Hoofd Organisatie bij een grote verzekeraar secretaris was van het directieoverleg van de ICT-functie, een krachtige club van 300 man sterk. We schreven het jaar 1988.
Maar deze wereld was nog geheel mainframe geörienteerd en het woord “PC” was bij de directieleden een vloek. Hoe anders is dat gelopen. Domme terminals stierven binnen twee jaar uit en pc’s werden binnengereden en geïntegreerd in de bedrijfsnetwerken. De volgende vernieuwing kwam snel: Enige jaren daarna was ik met een aantal anderen de promotor voor het invoeren van e-mail binnen hetzelfde bedrijf. Dat was aanvankelijk een moeizaam leerproces voor het zittende management, maar een proces dat ze daarna snel doorliepen, want 10 jaar later konden managementlagen absoluut niet meer functioneren zonder de kantoortoepassingen met mail en agenda.
Tegen de milleniumwisseling zagen we wéér een vernieuwing met de razendsnelle ontwikkeling van internet. En nu was het één van de pioniers van officesoftware, Microsoft, die bijna de boot miste. Ze geloofden er niet in en lieten de browsermarkt aan Netscape. Toen ze overigens het licht zagen, wisten ze razendsnel met hun Internet Explorer het tij te keren.
Vandaag schrijf ik iets over een nieuwe ontwikkeling, die mijzelf tot nu de boot liet missen: Gaming.
Zelf heb ik ooit simpele Nintendospelletjes gespeeld, maar dat ook weer snel vergeten, omdat ik geen spelletjesmens ben. Maar steeds meer lees je over ‘serious gaming’. Eigenlijk is het al langer bekende ‘simuleren’ ook een vorm van gaming. Simuleren en gaming is veel laagdrempeliger dan de werkelijkheid of een nagebootste werkelijkheid.
Piloten laten oefenen in een flightsimulator is een oud voorbeeld. Maar brandweermensen en andere hulpverleners via gaming in een situatie brengen, dat er een ramp gebeurt waarbij gevaarlijke stoffen vrijkomen, is natuurlijk een prachtige mogelijkheid. Waarbij je als cursist je vaardigheden ontwikkelt en ervaringen opdoet, zonder dat gevaarlijke branden hoeven te worden aangestoken.
Onlangs schreef Harvard Business Review hierover. En dan weet je, dat dit heel serieus wordt! In het HBR artikel wordt beschreven hoe IBM onderzocht heeft, hoe leiders van de toekomst in spelsituaties kunnen worden geïdentificeerd. Niet onverstandig dus voor ‘oudere’ (programma)managers om deze ontwikkeling bij te houden en bekend te zijn met de mogelijkheden van dit jongste fenomeen. Maar als je die oriëntatie aangaat (zie bijvoorbeeld de weblog Frankwatching), dan is het duidelijk, dat je als 50 plusser je ambitieniveau voor participatie aan Gaming moet matigen.